АИТВ атаулары сөздігі

Анықталмайды = Жұқтырмайды (А=Ж). Тұрақты АРВ-терапиямен вирустық жүктеме анықталмайтын деңгейге түскенде (<200 көшірме/мл), АИТВ жақын қатынаста басқаларға ешқашан жұқпайды. Бұл ДДСҰ мен CDC растаған ғылыми шындық. 135 000+ жағдайда жұғудың нөл деңгейі тіркелген.

Адамның иммун тапшылығы вирусы (АИТВ). CD4 жасушаларына әсер етеді. Заманауи АРВ-терапия арқылы АИТВ толық басқарылатын созылмалы жағдайға айналады — адам ұзақ әрі жайлы өмір сүреді. АИТВ — бұл АИТС емес.

Жүре пайда болған иммун тапшылығы синдромы (АИТС). АИТВ көп жылдар бойы емделмей қалғанда ғана туындайды. АРВ-терапияны уақтылы қабылдап жүрген адамдарда АИТС ешқашан дамымайды.

Қандағы вирустық жүктеме 50 көшірме/мл-ден төмен болса, «анықталмайтын деңгей» деп аталады. Бұл АРВ-терапияның жоғары тиімділігін көрсетеді. Анықталмайтын деңгейде вирус жақындықта басқаларға ешқашан берілмейді.

Антиретровирустық терапия (АРВ) — АИТВ-ның көбеюін тоқтататын дәрілер кешені. Әдетте күніне 1 таблетка қабылданады. АРВ АИТВ-ны толық жоймайды, бірақ вирусты қанда анықталмайтын деңгейге (А=Ж) түсіреді. Бұл иммунитетті сақтайды және адамның сау, ұзақ өмір сүруін қамтамасыз етеді.

Вирустық жүктеме — 1 мл қандағы вирус көшірмелерінің саны. АРВ-терапия басталғаннан кейін 3–6 ай ішінде вирустық жүктеме «анықталмайтын деңгейге» (<50 көшірме/мл) түседі (А=Ж).

Гепатит B вирусы — бауыр тініне әсер ететін вирус. АИТВ сияқты биологиялық сұйықтықтар және стерильді емес құралдар арқылы беріледі. Кейбір АРВ препараттары екі жағдайда да көмектеседі. Гепатит B-ға қарсы екпе бар.

Гепатит C негізінен стерильді емес медициналық құралдар арқылы беріледі. Қазіргі таңда 8–12 апталық ем курсымен толық жазылады. АИТВ-мен қатар болса да тиімді емделеді.

АИТВ диагнозын жақындарыңызға айту — тек сіздің жеке қалауыңыз. Заң бойынша ешкім сізді бұған мәжбүрлеуге құқылы емес. Кімге және қашан айтуды өзіңіз шешесіз.

Жақындық арқылы берілетін инфекциялар. Мұндай инфекциялардың болуы АИТВ-ның берілу ықтималдығын арттыруы мүмкін. Сондықтан жеке қорғаныс құралдарын пайдалану — ең жақсы профилактика болып саналады.

Жылдам тест — саусақ ұшындағы бір тамшы қаннан 15–20 минутта алдын ала нәтиже көрсетеді. АИТС-ке қарсы күрес орталықтарында тегін және анонимді өткізіледі.

Ағзаны түрлі инфекциялардан, вирустардан және сыртқы факторлардан қорғайтын күрделі жүйе. CD4 жасушалары — бұл жүйенің жетекші буыны. АРВ-терапия осы қалқанды мықты күйде ұстайды.

Иммуноблот — АИТВ талдауының қорытынды растаушы кезеңі. Арнайы зертханалық стандарт.

Интеграза — АИТВ-ның көбею тізбегінде жұмыс істейтін фермент. АРВ-ның заманауи тобы — интеграза тежегіштері — осы үдерісті тоқтатып, вирустың көбеюіне жол бермейді.

Ферментпен байланысқан иммуносорбенттік талдау. АИТВ антиденелері мен р24 антигенін бірге анықтайды (4-ұрпақ). Терезе кезеңі: 18–45 күн. Дәлдік деңгейі: >99,5%. Стандартты зертханалық талдау.

Капсид — вирустың ішкі қабығы, оның генетикалық материалын сақтайды. АРВ құралдарының кейбір түрлері дәл капсидті залалсыздандыруға бағытталған.

Кері транскриптаза — АИТВ-ның көбею тізбегінде жұмыс істейтін фермент. АРВ препараттары бұл үдерісті бұғаттайды.

Стигма — АИТВ туралы жеткілікті мәліметтің болмауынан туындайтын орынсыз қорқыныш. Бұл медициналық тұрғыдан негізсіз. АРВ қабылдайтын адам (А=Ж) қоғам мен жақындары үшін мүлдем қауіпсіз.

Қорғаныс құралы (тосқауыл құралы) — жақын қатынаста АИТВ мен басқа инфекциялардың берілуінен 98%-ға дейін тиімді қорғайды. Сақтық пен дұрыс пайдалану арқылы денсаулықты толық қорғауға мүмкіндік береді.

Өзбекстан Республикасының Заңы (№813-I, 8-бап): АИТВ диагнозы — қатаң дәрігерлік құпия болып саналады. Дәрігер немесе медицина қызметкері сіздің жазбаша рұқсатыңызсыз бұл мәліметті ешкімге жария ете алмайды. Құпиялылықты бұзу заңды жауапкершілікке әкеледі.

Иммунитет әлсіреген кезде пайда болатын инфекциялар. Тұрақты АРВ-терапия және CD4-тің көтерілуі нәтижесінде мұндай жағдайлардың қаупі толықтай жойылады.

Протеаза — вирустың көбею кезеңіндегі маңызды фермент. Протеаза тежегіштері бұл ферментті тоқтатып, залалсыздандырады.

Әсер етуге дейінгі профилактика (ПрЭП) — АИТВ-теріс адамдардың денсаулығын қорғау үшін қабылдайтын дәрі. Дұрыс қабылданса, қауіпті 99%-ға дейін азайтады.

ПТР (PCR) талдауы — АИТВ РНҚ-сын тікелей жоғары дәлдікпен анықтайды. Терезе кезеңі: 10–33 күн.

Шұғыл профилактика (ПЭП) — қауіпті жағдайдан кейін алғашқы 72 сағат ішінде бастау қажет 28 күндік қысқа дәрі курсы. АИТС-ке қарсы күрес орталықтарында ұсынылады.

Егер АРВ дәрілері белгіленген уақытта үнемі қабылданбаса, вирус дәрінің әсеріне үйреніп кетуі мүмкін. Сондықтан дәрі тәртібін қатаң сақтау — денсаулықтың кепілі.

РНҚ — АИТВ-ның тұқым қуалайтын мәліметтер жиынтығы. ПТР талдауы қандағы дәл осы РНҚ көшірмелерін санайды.

Терезе кезеңі — ағзада вирусқа қарсы антиденелердің жеткілікті мөлшерде түзілуіне кететін уақыт. Талдау түріне қарай: экспресс-тест (23–90 күн), ИФА (18–45 күн), ПТР (10–33 күн).

Туберкулез ауруы — АИТВ-мен өмір сүретіндердің денсаулығында назар аударуды қажет ететін жағдай. Жыл сайын профилактикалық тексеру ұсынылады. Бүгінде толық емделеді.

CD4+ T-лимфоциттер — иммундық жүйенің негізгі «күзетшілері». Сау адамда 500–1500 жасуша/мм³ болады. АИТВ дәл осы жасушаларға әсер етеді. Тұрақты АРВ-терапия CD4 жасушаларын сақтап, иммунитетті толық қалпына келтіреді.

«Адамның иммундық тапшылығы вирусынан туындайтын ауру (АИТВ инфекциясы) таралуына қарсы күрес туралы» Заң. 4-бап: тегін АРВ-терапияға, медициналық көмекке және әлеуметтік қорғауға кепілдік береді.