TikTok, Instagram, Telegram — АИТВ туралы миллиондаған жазба бар. Бірақ көпшілігі қате, ескірген немесе адамдарды негізсіз қорқыту үшін жазылған. Қате мәлімет — адамның денсаулығына нақты қауіп төндіруі мүмкін.
Қате мәлімет қауіпті: Қате түсініктердің салдарынан адамдар тест тапсырмайды, қорғаныс құралдарын қолданбайды немесе уақтылы емделмейді.
01 — Көп таралған жалған мәліметтер
Әлеуметтік желілерде кездесетін қате мәліметтер
✗ НЕГІЗСІЗ — көп таралған
«АИТВ вакцинасы бар, бірақ жасырып отыр» — Жоқ. АИТВ вакцинасы әлі жасалмаған. Ғылыми зерттеулер жалғасып жатыр. Өсек-аяңдар — негізсіз.
✗ ҚАТЕ
«Лимон, сарымсақ немесе шөп қайнатпалары АИТВ-ны емдейді» — Жоқ. Ешбір табиғи құрал АИТВ-ны толық жоя алмайды. Тек АРВ-терапия вирустың көбеюін тоқтатады — бұл халықаралық медицинада дәлелденген.
✗ ЕСКІРГЕН ТҮСІНІК
«АИТВ-мен өмір сүретін адам көп жасамайды» — Мүлде ескірген көзқарас. Уақытында басталған АРВ-мен адам 70–80 жасқа дейін толыққанды, бақытты өмір сүреді. Бұл 1990-жылдар емес.
✗ НЕГІЗСІЗ ҚОРҚЫНЫШ
«Бассейнде, әжетханада немесе ыдыс арқылы жұғады» — Ешқашан. АИТВ тұрмыстық қарым-қатынаста, ауада, суда немесе құшақтасқанда жұқпайды. Тек қорғансыз жақындық, қан және ана сүті арқылы жұғуы мүмкін.
✓ ШЫНДЫҚ
«АРВ-мен АИТВ — созылмалы бақыланатын жағдай» — Иә. Күніне 1 таблеткамен қалыпты өмір сүріледі. Бұл — ғылыми шындық, ДДСҰ (WHO) растаған.
02 — Қалай тексеру
Мәлімет дұрыс па? — 5 сұрақ
Дереккөзі бар ма?
WHO, CDC, UNAIDS, беделді ғылыми басылымдар — дереккөз көрсетілмесе, күмәнмен қараңыз.
Қашан жазылған?
АИТВ саласында медициналық білім өте тез жаңарады. Он жыл бұрынғы мәліметтер бүгін ескірген болуы мүмкін.
Қорқытқысы келе ме, әлде шу шығарғысы келе ме?
Шектен тыс толқу тудыратын тақырып — көбіне клик-бейт. Ғылыми шындық сабырлы әрі нақты баяндалады.
Басқа сенімді дереккөзде бар ма?
ДДСҰ (WHO) ресми дереккөздерінде де солай делінген бе? Бір ғана түсініксіз жазбаға сенбеңіз.
Кім жазған?
Медициналық маман, дәрігер немесе ғылыми мекеме ме — әлде күмәнді анонимді бет пе?
03 — Сенімді дереккөздер
Қайдан оқу керек?
hiv.hikmatillo.uz
Өзбек тілінде — ДДСҰ (WHO) және CDC мәліметтері негізінде
Өзбекше · Тегін
who.int/hiv
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы — ресми ұсынымдар
Ағылшынша · Ресми
cdc.gov/hiv
АҚШ Ауруларды бақылау орталығы (CDC)
Ағылшынша · Ғылыми
unaids.org
БҰҰ-ның АИТВ мәселелері жөніндегі бағдарламасы (UNAIDS) — статистика және мәліметтер
Көп тілді · Статистика
Бөлісіңіз
Дұрыс мәліметті таратыңыз
Қате хабарды көрсеңіз — дұрыс әрі сенімді сілтемемен жауап беріңіз. Бір адамның білімін жаңарту оның бүкіл тағдырын өзгертуі мүмкін.