TikTok, Instagram, Telegram — HIV haqida millionlab post bor. Lekin ko'pchilik noto'g'ri, eskicha yoki ataylab qo'rqitish uchun yozilgan. Noto'g'ri ma'lumot — haqiqiy zararli.
Noto'g'ri ma'lumot xavfli: Noto'g'ri faktlar tufayli odamlar test topshirmaydi, himoyalanmaydi yoki davolanmaydi. Bu — hayotga ta'sir qiladi.
01 — Ko'p tarqalgan yolg'onlar
Ijtimoiy tarmoqlarda uchraydigan noto'g'ri ma'lumotlar
✗ YOLG'ON — ko'p tarqalgan
"HIV vaksinasi bor lekin yashirishyapti" — Yo'q. HIV vaksinasi hali ishlab chiqilmagan. Tadqiqotlar davom etmoqda. Fitnalar — ilmiy asossiz.
✗ YOLG'ON
"Limon, sarimsoq yoki o't-o'lanlar HIV ni davolaydi" — Yo'q. Hech qanday tabiiy dori HIV ni davolamaydi. Faqat ARVT ishlaydi — bu ilmiy isbotlangan.
✗ YOLG'ON
"HIV bor odam yaqinda o'ladi" — Eskirgan ma'lumot. ARVT bilan 70–80 yoshgacha yashaydi. Bu 1990-yillar emas.
✗ YOLG'ON
"Suv havuzida, tuvalet orqali yuqadi" — Hech qachon. HIV faqat qon, jinsiy suyuqlik va ona suti orqali yuqadi. Havoda, suvda, ovqatda yasholmaydi.
✓ HAQIQAT
"ARVT bilan HIV boshqariladigan kasallik" — Ha. Kuniga 1 tabletka bilan normal, to'liq hayot. Bu — ilmiy haqiqat, WHO tasdiqlagan.
02 — Qanday tekshirish
Ma'lumot to'g'rimi? — 5 ta savol
Manba bormi?
WHO, CDC, UNAIDS, ilmiy jurnal — manba ko'rsatilmagan bo'lsa shubhali.
Qachon yozilgan?
HIV sohasida bilim tez o'zgaradi. 2010 yilgi ma'lumot bugun noto'g'ri bo'lishi mumkin.
Qo'rqitmoqchi yoki sensatsiya yaratmoqchimi?
Kuchli hissiyot uyg'otuvchi sarlavha — ko'pincha yolg'on. Haqiqat oddiy va tekis ko'rinadi.
Boshqa ishonchli manbada bormi?
WHO saytida ham shunday deyilganmi? Bir manbaga ishonmang.
Kim yozgan?
Tibbiy mutaxassis, shifokor yoki ilmiy muassasa — yoki anonim akkaunt? Farqi bor.
03 — Ishonchli manbalar
Qaerdan o'qish kerak?
hiv.hikmatillo.uz
O'zbekcha — WHO va CDC ma'lumotlari asosida
O'zbekcha · Bepul
who.int/hiv
Jahon Sog'liqni Saqlash Tashkiloti — rasmiy ma'lumotlar
Inglizcha · Rasmiy
cdc.gov/hiv
AQSh Kasalliklarni Nazorat Markazi
Inglizcha · Ilmiy
unaids.org
BMT HIV/AIDS bo'yicha dasturi — statistika va yangiliklar
Ko'p tilda · Statistika
Ulashing
To'g'ri ma'lumotni tarqating
Noto'g'ri post ko'rsangiz — izohlang yoki to'g'ri linkni yuboring. Bir kishi bilimini tuzatish — o'sha odamning hayotini o'zgartirishi mumkin.