PrEP — Pre-Exposure Prophylaxis, ya'ni ta'sirgacha profilaktika. Bu — OIV yuqmasligi uchun muntazam qabul qilinadigan dori vositasi. Virus organizmga tushishi ehtimoli bo'lganda oldindan ishonchli to'siq yaratadi.
Agar ko'rsatmaga binoan to'g'ri qabul qilinsa — PrEP OIV yuqish xavfini 99% gacha kamaytiradi.
99%
yaqin munosabatlarda yuqishdan himoya
74%
tibbiy/igna amaliyotlarida himoya
1 dona
tabletka — kuniga bir marta
7 kun
to'liq himoya shakllanishi uchun vaqt
01 — Kim uchun
PrEP kimga tavsiya etiladi?
PrEP — o'z salomatligi va xotirjamligini mustahkamlamoqchi bo'lgan har bir inson uchun samarali tibbiy yechimdir.
PrEP tavsiya etiladigan holatlar
01
Jufti yoki yaqin insoni OIV bilan yashovchi bo'lsa
Jufti ARV qabul qilayotgan bo'lsa ham, qo'shimcha xotirjamlik va rejalashtirilgan homiladorlik uchun PrEP qulay. Ikki karra ishonchli muhofaza.
02
Juftining salomatlik maqomi noaniq bo'lsa
Yaqin insonining OIV maqomi ma'lum bo'lmaganda yoki yaqinda tahlil topshirmagan bo'lsa.
03
Bir nechta yaqin munosabatlar
Turli munosabatlarda yuqish ehtimoli oshadi — PrEP bu xavfni minimal darajaga tushiradi.
04
Nozik tibbiy muolajalar va xavfli aloqalar
Nosteril asboblar yoki tasodifiy xavfli vaziyatlar ehtimoli mavjud bo'lsa — PrEP ishonchli qalqondir.
02 — Qanday ishlaydi
PrEP qanday mexanizm bilan ishlaydi?
PrEP tarkibidagi dorilar (odatda tenofovir + emtricitabine) qon va to'qimalarda to'planadi. OIV tushsa ham — virus ko'payolmaydi, chunki uning ko'payish fermenti bloklanadi.
Muhim: PrEP virusni yo'q qilmaydi — u OIV ning CD4 hujayraga kirib, ko'payishining oldini oladi. Shuning uchun ko'rsatilgan tartibda muntazam ichish muhim.
PrEP
- →Oldindan boshlanadi
- →Har kuni ichiladi
- →Uzoq muddatli himoya
- →Profilaktika uchun
PEP
- →Xavfli kontaktdan keyin 72 soat ichida boshlanadi
- →28 kun ichiladi
- →Favqulodda holat uchun
- →Profilaktika emas, favqulodda
PEP: agar kontakt bo'lsa va PrEP bo'lmasa — 72 soat ichida shifokorga boring. PEP — oxirgi himoya chorasi.
03 — Qanday boshlash
PrEP boshlash uchun nima qilish kerak?
1
OIV tahlilini topshiring
PrEP faqat OIV manfiy insonlarga tavsiya etiladi. Avval tahlil topshirish lozim.
2
Buyrak va jigar tahlili
Dori vositasi organizmga mosligini baholash uchun mutaxassis ko'rigi zarur.
3
Shifokor tavsiyasi va retsept
Gepatit B/C tahlillari ham baholanadi. Shifokor mos sxemani belgilab beradi.
4
Har 3 oyda rejaviy nazorat
OIV tahlili, buyrak ko'rsatkichlari — PrEP qabulida doimiy xotirjamlik garovi.
O'zbekistonda: OITSga qarshi kurash markazlari va mutaxassis shifokorlar PrEP bo'yicha maslahat beradi. Ishonch telefoni: 1003 (bepul, anonim).
04 — Noto'g'ri tushunchalar
PrEP haqidagi yanglish tushunchalar
Yanglish fikr: "PrEP qabul qilsam, himoya vositasi shart emas."
— PrEP faqat OIV dan himoya qiladi. Boshqa yuqumli holatlar (sifilis, gepatit va h.k.) dan himoyalamaydi. Himoya vositasi bilan birgalikda qo'llash — eng xavfsiz va ishonchli usul.
— PrEP faqat OIV dan himoya qiladi. Boshqa yuqumli holatlar (sifilis, gepatit va h.k.) dan himoyalamaydi. Himoya vositasi bilan birgalikda qo'llash — eng xavfsiz va ishonchli usul.
Yanglish fikr: "PrEP juda zararli."
— Xalqaro ilmiy tadqiqotlar PrEP ning xavfsizligini to'liq tasdiqlagan. Dastlabki kunlarda yengil noqulaylik sezilishi mumkin, keyin tana to'liq moslashadi.
— Xalqaro ilmiy tadqiqotlar PrEP ning xavfsizligini to'liq tasdiqlagan. Dastlabki kunlarda yengil noqulaylik sezilishi mumkin, keyin tana to'liq moslashadi.
Yanglish fikr: "PrEP faqat ayrim toifalar uchun."
— Aslo unday emas. PrEP har qanday inson uchun o'z salomatligini asrashdagi zamonaviy huquqidir.
— Aslo unday emas. PrEP har qanday inson uchun o'z salomatligini asrashdagi zamonaviy huquqidir.
Ulashing